Sarracenia purpurea in Zwitserland

 

Sarracenia in het wild zien groeien, “wie wil dit nou niet” zou je denken. Wanneer ik op internet surf en onwaarschijnlijk mooie foto’s tegenkom van wild populaties, komt er maar één ding in me op: Daar MOET ik heen! Wanneer je graag locaties wilt bezoeken waar Sarracenia in het wild groeit, ga je vanzelfsprekend denken dat je de oceaan over zult moeten vliegen. Logisch, want Sarracenia groeit van nature hoofdzakelijk langs de oost- en zuidoostkust van de Venenigde Staten tot in Canada, met de meeste soorten geconcentreerd in South Carolina, Georgia, Alabama, Mississippi en Florida.

Voor veel mensen blijft het slechts een droom om dit real-life te mogen aanschouwen, omdat het gewoon niet voor iedereen betaalbaar is de overtocht te maken. Toch zijn er mogelijkheden…

 

In het verleden zijn in Ierland, Duitsland, Zwitserland en Frankrijk op een aantal locaties exemplaren van Sarracenia purpurea subsp. purpurea uitgezet, die zich inmiddels goed hebben aangepast aan de Europese omstandigheden. Dit betekent dus dat er Sarracenia’s groeien in Europa, relatief naast de deur!

 

Omstreeks 1890 is Sarracenia purpurea subsp. purpurea geïntroduceerd in een hoogveen moeras gelegen op 1200 meter + NAP in de omgeving van Montreux, bij het meer van Genève in Zwitserland.

Dit is echter niet de enige locatie in Zwitserland waar Sarracenia purpurea is geïntroduceerd. Er bevindt er zich namelijk ook een in de omgeving van Lausanne, eveneens bij het meer van Genève, deze zijn omstreeks 1950 geïntroduceerd. Op beide locaties wordt onderzoek verricht onder andere met betrekking tot genetische variatie tussen de planten, en bestuiving. Wat duidelijk is gebleken, is dat de populatie bij Montreux zich in tegenstelling tot de locatie bij Lausanne heel erg goed heeft aangepast, en zich snel voortplant. Bij de introductie in 1890 zijn hier enkele tientallen planten uitgezet. In 1985 is er een nieuwe telling gedaan, en toen bleek dat de totale populatie zich heeft uitgespreid over 2500 m2, en uit meer dan 25.000 exemplaren bestond. Een gigantische groei dus!

Naast de twee genoemde populaties zijn er nog enkele locaties in Zwitserland.

De populatie in de omgeving van Montreux is met een leeftijd van ruim 100 jaar de oudste populatie, en bevat dus ook de grootste planten. Daarnaast bevat deze locatie de beste omstandigheden voor S. purpurea, waardoor de planten er zeer vitaal uitzien en zichzelf razendsnel voortplanten.

In Europa wordt de uitheemse Sarracenia purpurea als “invasive” beschouwd, omdat de door ons geliefde Sarracenia andere inheemse plantensoorten verdringt uit hun leefomgeving, en dus het hele ecosysteem op zijn kop zet. Ecologen zien de planten dus liever gaan dan komen. Op een aantal locaties waar S. purpurea voorkomt in Europa zijn dan ook planten verwijderd om op deze manier te proberen het ecosysteem weer te herstellen. Een aantal uitgestoken planten van meer dan een meter doorsnede zijn naar verschillende botanische tuinen vervoerd, waar ze het helaas niet lang uithielden door slechte verzorging.

Op de locatie die ik heb bezocht, waren de planten gelukkig nog talrijk aanwezig.

 

In augustus 2006 heb ik de locatie in de omgeving van Montreux bezocht, de beste wildpopulatie van Zwitserland.

Na ’s morgens heerlijk te hebben ontbeten in ons hotel in Leysin, vertrokken we met de auto richting Montreux. Hier aangekomen verlieten we de snelweg, en reden de bergen in. Na verschillende malen verkeerd te zijn gereden door het ontbreken van wegbewijzeringborden (grrr), waren we uiteindelijk toch aangekomen bij het hoogveengebied waar deze fantastische planten voorkomen. De adrenaline begon inmiddels flink door m’n lichaam te gieren.

 

Na het bord met gebiedsinformatie te zijn gepasseerd, volgden we een goed begaanbaar zandpad het gebied in. Rechts keek ik tegen een op enkele meters afstand liggende steile berghelling aan, en links keek ik uit over een prachtige natte ruigte waar duidelijk ontzettend veel plantensoorten waren vertegenwoordigd. Ik stormde meteen het grasland in, in de hoop hier de Sarracenia’s aan te treffen. Maar nee, m’n geduld werd op de proef gesteld en ik moest nog even verder zoeken. We liepen verder over het zandpad, en al snel begon er een knuppelpad. Hier begon het echte hoogveen.

Na bij een splitsing van het pad een vrije gok te hebben gewaagd door naar rechts te gaan, begon de omgeving sterk te lijken op foto’s van Sarracenia planten uit hun natuurlijke habitat in de Verenigde Staten. Ik wist dat de purpurea’s niet meer ver weg konden zijn.

 

En ja hoor, na nog geen minuut te hebben gelopen zag ik de eerste planten aan de linkerkant, enkele meters van het pad staan. Er stond een hek voor, maar ik kon het natuurlijk niet laten om even onder het hek door te kruipen om de planten eens goed van dichtbij te kunnen bekijken. De planten stonden in het bos tussen de naaldbomen, op een dikke laag veenmos. Waar ik van stond te kijken, is dat de planten voor een groot deel beschaduwd stonden, maar er toch heel gezond uitzagen. Ze waren weliswaar redelijk groen van kleur, logisch met weinig zonlicht, maar toch zagen ze er erg goed uit.

Mijn vader liep inmiddels een stukje verder, en even later hoorde ik hem roepen: “Ries kom eens kijken! Hier staan er nog véél meer!”. Dus ik snel achter m’n vader aan, en toen viel echt m’n mond open. Ik keek uit over een groot veenmostapijt, waar werkelijk duizenden purpurea planten stonden. Grote planten, kleine planten, zaailingen, rode planten, groene planten, geaderde planten, het was er allemaal. Dat deze locatie als beste in Zwitserland is aangewezen was me meteen duidelijk.

Het gebied waar de planten groeien kun je zien als een grote open plek, waar de grond uit een dikke laag Sphagnum bestaat. Toch is het gebied niet overal hetzelfde. In het Sphagnum zijn hogere delen, een soort eilandjes, met daartussen lagere delen die duidelijk een stuk natter waren, hier stond af en toe ook water in. Sarracenia’s stonden voornamelijk op de “eilandjes”. Opvallend was dat het gehele gebied waar de Sarracenia’s waren vertegenwoordigd, ook vol stond met lavendelheide (Andromeda polifolia). Dit indiceert dat het hoogveen van goede kwaliteit is, in Nederland komt lavendelheide slechts op enkele plaatsen voor (bijvoorbeeld in de Mariapeel).

Tijdens het bezoek aan het gebied heb ik geprobeerd zoveel mogelijk van het gebied waar de Sarracenia’s groeien te bekijken.

 

Naast de Sarracenia’s waren er nog meer vleeseters vertegenwoordigd in het hoogveen. Tussen de bekerplanten stonden miljoenen Drosera’s. Het ging bijna overal om D. rotundifolia, maar er was een klein stukje waar het duidelijk geen zuivere rotundifolia’s waren. Het blad van deze planten was wat langwerpiger, dus er zijn twee mogelijkheden, het is D. x obovata (rotundifolia x anglica) of D. x belliziana (rotundifolia x intermedia). Aangezien de planten niet veel groter als de rotundifolia’s waren, vermoed ik dat het gaat om D. x belliziana.

 

Na alles goed bekeken te hebben, en helemaal voldaan te zijn van al het moois wat er te zien was, vervolgden we het knuppelpad dat verder het hoogveen in liep. Toen we weer wat stevigere grond onder onze voeten hadden, week ik nog eens van het pad af om te kijken of ook in dit gedeelte van het hoogveengebied niks vleesetends te vinden was. Ik hoefde niet lang te zoeken, en kwam vrijwel direct langs het pad Pinguicula vulgaris tegen. Van een kennis uit Zwitserland weet ik dat er in dit gebied P. vulgaris, en P. vulgaris var. bicolor voorkomen. Pinguicula vulgaris bloeit altijd erg vroeg in het jaar, dus nu was niet te zien om welke variatie het ging. Erg jammer!

 

Al snel leidde het pad ons terug naar de parkeerplaats waar de auto geparkeerd stond. Het is echt geen hoogveengebied waar je uren in kunt wandelen, maar wat er te zien is, is werkelijk prachtig!

 

Ik vond het geweldig om eens een idee te krijgen hoe Sarracenia in het wild kan groeien, ook al ging het niet om een natuurlijke standplaats. Alles wat ik hier heb gezien is inmiddels alweer ruim anderhalf jaar geleden, maar het staat nog als de dag van gister in mijn geheugen gegrift. Ik zal deze dag dan ook nooit meer vergeten…